AFRICAN NATIONAL CONGRESS NDI MINI?

ANC ndi dzangano la mbofholowo. Yo vhumbiwa nga 1912 u itela u fhata vhuthihi vhukati ha vhathu vha Afrika, khathihi na u tshimbidza nndwa ya u bveledzisa tshanduko dza politiki, vhutshilo na ikonomi.
Minwahani ya fu-tahe (90) yo fhiraho, ANC yo ranga phanda nndwa ya u fhelisa khethululo nga lukanda na u kwanyeledzana, ya dovha hafhu ya dzudzanya migwalabo ya vhathu nga vhunzhi, na u huwelela thuso u bva kha mashango a nnda khathihi na u lwa nndwa ya zwihali hu tshi lwelwa u fhelisa apartheid.
ANC you bveledza demokirasi yo khwathaho nga khetho dza 1994, he ya newa maanda a u ambedzana nga ha Ndayotewa ntswa ya demokirasi ya Afrika Tshipembe. Ndayotewa ntswa yo tendelwa nga 1996.
ANC yo dovha ya khethiwa hafhu nga 1999 u itela u ranga phanda muvhuso wa shango na mivhuso ya dziphurovintsi, yo newa maanda mahulwane hafhu.
Mitheo ya ANC I tiwa nga mirado yayo nahone vharanga phanda vha na vhudifhinduleli kha mirado ya dzangano.
U vha murado wa ANC zwo tendelwa kha vhadzulapo vhothe vha Afrika Tshipembe vhare na minwaha ya ntha ha 18, hu sa lavheleswi lukanda kana muvhala, tenda vha vha vhatshi tenda kha mitheo na dziphurogireme dza ANC.

NDIVHO DZA ANC NDI DZIFHIO?

Ndivho khulwane ya ANC ndi u bveledzwa ha Afrika Tshipembe lire na vhuthihi, li sa khethululi u ya nga lukanda, mbeu nahone la demokirasi.
Hezwi zwi amba u vhofhololwa ha vhathu vha Afrika vhothe nga maanda vhathu vharema u bva kha mitsiko ya politiki na ikonomi. Zwi amba u khwinisa vhutshilo ha vhadzulapo vhothe vha Afrika Tshipembe, nga maanda vhashai.
Nndwa ya u swikela kha heyi ndivho I pfi ndi nndwa ya National Democratic Revolution.

NDI MINI ZWI LANGAHO MITHEO YA ANC?

Freedom Charter, ye ya tendelaniwa khayo nga Khuvhangano ya vhathu nga 1955, I kha di vha bugu yone yone ya mitheo ya ANC.

Freedom Charter I amba uri:

Vhathu vha do vhusa
Tshaka dzothe dza shango dzi do vha na pfanelo dzi linganaho
Vhathu vha do kovhekana lupfumo lwa shango
Shango li do kovhekanyiwa vhukati ha vhothe vha li shumaho
Vhathu vhothe vha do lingana nga fhasi ha mulayo
Vhathu vhothe vha do vha na pfanelo dza vhuthu dzi fanaho
Hu do vha na mishumo na tsireledzo
Minango ya pfunzo na mvelele I do vulea
Hu do vha na dzinndu, tsireledzo na u dzulisea
Hu do vha na mulalo na vhukonani

Nga 1994, ANC yo phetha Phurogireme ya Mvusuludzo na Mveledziso (Reconstruction and Development Programme (RDP)) sa wone mutheo muhulwane uno do langa ANC kha mushumo wa u shandukisa Afrika Tshipembe. Phorogireme dza vhuthogwa dza RDP ndi:

U swikela kha thodea dza vhathu dza vhuthogwa
U bveledzisa tshomedzo dza vhathu
U fhata ikonomi
U bveledza muvhuso wa demokirasi na shango la demikirasi

TSWAYO DZA ANC DZO IMELA MINI?

Fulaga ya ANC yo itiwa nga mitalo midenya I linganaho ya muvhala mutsu, mudala na wa musuku. Muvhala mutsu wo imela vhathu vha Afrika Tshipembe vhe minwaha minzhi vhukuma vha lwela mbofholowo. Muvhala mudala wo imela shango le la tshidza vhathu vhashu u bva kale na kale, le vha bviswa khalo nga mivhuso ya vhuthubwa na ya apartheid. Muvhala wa musuku wo imela dziminerala na dzinwe tshomedzo dza mupo dza Afrika Tshipembe dzine dza vha dza vhathu vhalo vhothe, fhedzi nthani ha izwi dza shumiswa u itela u thusa vhathu vha si vhanzhi vha lushaka lutuku.
Logo i katela pfumo na tshitangu zwo imelaho nndwa dza u thoma dza u lwana na vhuthubwa, khathihi na u imela nndwa ya zwihali ya mmbi ya kale ya vhupileli ya ANC, Umkhonto we Sizwe, na u dovha zwa imela nndwa ya ANC ya u fhelisa khethekanyo nga lukanda. Vhili li ya murahu u swika nga tshifhinga tsha khampheni ya Khuvhangano ya Vhathu ye ya phetha kha Freedom Charter, lo imela u tangana ha vhathu vha Afrika Tshipembe kha nndwa ya mbofholowo. Ndi luswayo lwa maitele o khwathaho a ANC a u sa khethulula nga lukanda. Feisi yo faraho pfumo I sumbedza maanda a vhathu vhare na vhuthihi kha nndwa ya mbofholowo na ndingano.
Tshilogeni tsha ANC Amandla ngawethu kana Matla ke arona zwi amba uri "maanda ndi a shu', zwo imelaho zwe Freedom Charter ya bula zwone uri vhathu vha do vhusa. Ndi maipfi a u sumbedza vhudiimiseli ha ANC kha u fhata na u bveledza demiokirasi khathihi na u shela mulenzhe ha vhathu kha nndwa ya u khwinisa vhutshilo havho.

MURADO WA ANC U NA VHUDIFHINDULELI VHUFHIO?

Ndeme na mitheo ya murado wa ANC I katela:

Vhulenda na u di imisela kha nndwa ya mbofholowo u sa iteli zwinwe zwithu nga nndani ha mveledziso ya lushaka lwa demokirasi lu sina khethululo nga lukanda kana mbeu.
U dzhiela ntha na u vha na lutamo kha zwithu zwi kwamaho vhathu, zwo sumbedzwaho kha mitheo Batho Pele - vhathu u thoma.
U di imisela kha u bveledza mitheo ya dzangano na phetho dzo dzhiiwaho nga vhathu.

Mirado ya ANC yo lavhelelwa u:

Vha mirado ya burantshi ya ANC, u badela tshelede ya u vha murado na u thusa kha u vhumba ANC
Shela mulenzhe nga vhudalo kha u amba, u vhumba na u bveledzisa mitheo na phurogireme dza ANC
U tenda na u imelela phetho dza zwivhumbeo zwo fhambanaho zwa dzangano
U fhata vhuthihi ha ANC na dzangano la demokirasi khathihi na u lwa na zwa tshanda nguvhoni, u neana mishumo nga tshidivhano na u vhumba zwigwada zwa u bveledza dzinndwa vhukati ha mirado ya dzangano
U lwa na khethululo nga lukanda, u fhandekanya vhathu nga vhubvo havho, khethululo u ya nga mbeu, vhurabeli na u sa tendela mihumbulo yo fhambanaho ya vhathu ya politiki khathihi na u lwa na khethekanyo inwe na inwe
U dzulela u divha mafhungo maswa a politiki na manwe-vho khathihi na u dzulela u fhata vhukoni hau sa ngudo ya vhutshilo
U dzulela u kwamana na vhathu na u dzhenelela kha mishumo ya vhudzulaponi hau,
U di fara nga ndila ya tsumbo duvha linwe na linwe, na u sa shumisa tshiimo tsha vhudifhinduleli u itela u di pfumisa.

ZWIVHUMBEO ZWA ANC NDI ZWIFHIO?

Burantshi ndi tshone tshivhumbeo tsha u thoma tsha ANC hune mirado ya shela hone mulenzhe kha mishumo ya ANC na nyambedzano dza politiki. Burantshi ndi yone murangaphanda wa vhudzulapo hune ya imelela zwothe zwi kwamaho vhadzulapo nga u amba nga hazwo na u ita uri vhadzulapo vha shume vhothe kha mveledziso ya vhupo havho. Burantshi inwe na inwe I khetha Branch Executive Committee kha mutangano gute wa nwaha (Annual General Meeting).
Regional Executive Committee (REC) I khethiwa kha Khuvhangano ya Dzingu nga murahu ha minwaha mivhili nga vhaimeleli vha dziburantshi dza lenelo Dzingu.
Provincial Executive Committee (PEC) I khethiwa kha Khuvhangano ya Vundu nga murahu ha minwaha miraru nga vhaimeleli vha dziburantshi kha lenelo vundu.
National Executive Committee (NEC) ndi tshone tshivhumbeo tshihulwanesa tsha ANC vhukatini ha dzikhuvhangano nahone ina vhudifhinduleli ha u ranga phanda dzangano. I khethiwa nga murahu ha minwaha mitanu kha Khuvhangano ya Shango. NEC I khetha National Working Committee (NWC) u bva kha mirado yayo u itela u langula mishumo ya dzangano duvha linwe na linwe.
Khuvhangano ya Shango (National Conference), ine ya fariwa luthihi nga murahu ha minwaha mitanu, ndi tshone tshivhumbeo tshihulwane tsha u dzhia phetho kha ANC. Vhaimeleli vha dziburantshi vha nga swika 90% ya vhurumelwa ho tendelwaho u voutha kha Khuvhangano ya Shango. National General Council (NGC) I fariwa vhukati ha Khuvhangano dza Shango u itela u sengulusa phurogireme ya dzangano.
ANC Women's League, ndi tshivhumbeo tsho di imisaho nga tshothe kha ANC. Ndivho dzatsho ndi u imela na u lwela pfanelo dza vhafumakadzi u bva kha khethekanyo na u kwanyeledzwa zwo fhambanaho khathihi na u itela uri vhafumakadzi vha kone u shela mulenzhe kha vhutshilo ha dzangano. Women's League yo vulelwa u dzhenelelwa nga vhasadzi vhothe vha re mirado ya ANC.
ANC Youth League na yone I shuma sa tshivhumbeo tsho di imisaho nga tshothe, tshire na ndivho dza u bveledza vhuthihi na u ranga phanda vhaswa kha u lavhelesana na u shuma na thaidzo dzi kwamaho vhaswa, khathihi na u itela uri vhafumakadzi vha kone u shela mulenzhe kha vhutshilo ha ANC. U vha murado wa ANCYL zwo vulelwa vhathu vhothe vhare na minwaha ya vhukati ha 14 na 35.

TRIPARTITE ALLIANCE NDI MINI?

ANC ina vhushaka na tshumisano na South African Communist Party (SACP) na Congress of South African Trade Unions (COSATU). Dzangano linwe na linwe kha hovhu vhushaka ndi dzangano lo di imisaho nga lothe lire na ndayotewa yalo, mirado na dziphurogireme. Vhushaka hohu ho vhumbuwa nga nthani ha ndivho dzi fanaho na vhudiimiseli kha nndwa ya mbofholowo ya National Democratic Revolution, khathihi na nga nthani ha thodea ya u bveledza vhuthihi kha vhathu vhothe vho fhambananaho vha Afrika Tshipembe.

HUNE VHA NGA WANA ANC

Dziburantshi dza ANC dzi wanala kha dorobo inwe na inwe na mivhunduni yothe ya mahayani Afrika Tshipembe. ANC ina Ofisi Khulwane yayo, Ofisi dza tahe dza mavundu na ofisi nnzhi dza madzingu.