AFRICAN NATIONAL CONGRESS (ANC) KE ENG?

ANC ke mokgatlo o lwanelang tokoloho ya setjhaba. O thehilwe ka selemo sa 1912 ho kopanya ma-Afrika le ho etella pele boitseko ba diphetoho tsa sethato dipolotiking, kahisanong le moruong.
Dilemomng tse mashome a robong kaofela ANC ha esale e ntse e etelletse pele boitseko kgahlanong le kgetholloya bo-morabe, mme e hlophisa matsholo a bongata a kganyetso mmoho le ho susumelletsa dinaha tsa matjhaba ho ntshetsa pele boitseko, esita le ho nka dihlomo twantshong ya apartheid.
ANC e ile ya fihlela katleho e kgolo dikgethong tsa dimokerasi tsa 1994, moo e ileng ya fuwa thomo e tiileng ya ho rerisana ka Molaotheo o motjha wa demokerasi wa Afrika Borwa. Molaotheo oo o motjha o ile wa ananelwa ka 1996.
ANC e ile ya boela ya kgethwa ka 1999 boemong ba mmuso wa naha le mebusong ya diprofensi ka thomo e ekeditsweng.
Maano aANC a ralwa ke ditho tsa yona mme boetapele ba yona bo ikarabela ho ditho tsa yona.
Botho ba ANC bo buletswe Ma-Afrika Borwa ohle a dilemong tse ka hodimo ho tse 18, ho sa natswe morabe, mmala le bodumedi, mme e be batho ba tla amohela metheo, maano le mananeo a mokgatlo.

SEPHEO LE MAIKEMISETSO A ANC KE AFE?

Sepheo sa bohlokwa ke ho theha setjhaba sa demokerasi se kopaneng, se hlokang kgethello ya bo-morabe le kgethollo ya bong.
Hona ho bolela tokoloho dipoloyiking le moruong haholo-holo tokoloho ya Ma-Afrika le batho ba batsho ka kakaretso. Ho bolela ho phahamisa boleng ba bophelo ba Ma-Afrika ohle, haholo-holo ba futsanehileng.
Boitseko ba ho fihlela sepheo sena bo bitswa Ntwa ya Naha ya ho tlisa Diphetoho tsa demokerasi.

KE SE FE SE TATAISANG LEANO LA ANC?

Lengolo le Phatlalatsang Ditokelo tsa Tokoloho (Freedom Charter), le ileng la ananelwa ke seboka sa Batho ka 1955, le dutse e ntse ele lengolo la motheo wa leano la ANC.

Lengolo lena, laDitokelo tsa Tokoloho le phatlalatsa ho re:

Batho ba tla busa
Batho ba mefuta yohle ba tla ba le ditokelo tse lekanang
Batho bohle ba tla arolelana moruo wa naha ka ho lekana
Naha e tla arolelwa bohle ba sebetsang ho yona
Bohle re tla lekana ka pela molao
Bohle re tla ba le ditokelo tse lekanang tsa botho
Ho tla ba le mesebetsi le tshireletso
Menyako ya thuto le setso e tla bulelwa bohle
Ho tla ba le matlo, polokeho le boiketlo
Ho tla ba le khotso le setswalle

Ka 1994 ANC e ile ya ananela Lenaneo la Kaho Botjha le Ntshetsopele (RDP) e le motheo wa leano le tataisang ANC diphetohong tsa Afrika Borwa. Mananeo a bohlokwa a Lenoneo lena la Kaho Botjha le Ntshetsopele ke:

ho fihlel ditlhoko tsa motheo
ho ntshetsa pele mehlodi ya botho
ho aha moruo
ho theha setjhaba le puso tsa demokerasI

MATSHWAO A ANC A BOLELA ENG?

Folaga ya ANC e entswe ka dikoralwana tse lekanang, tse rapameng, ka mebala ya botsho, botala le kgauta. Mmala o motsho o bolela batho ba Afrika Borwa, bao dilemong tse ngata ba ileng ba lwanela tokoloho. Mmala o motala o emetse lefatshe, leo ka dilmo-lemo le ileng la phedisa batho ba rona, ba nnileng ba tloswa ho lona ke mmuso wa bokoloniale le wa apartheid. Mmala wa kgauta o emetse diminerale le moruo o mong wa tlhaho wa Afrika Borwa, oo e leng wa batho bohle ba naha ena, empa o ne o sebediswa ho tswela molemo sehlotshwana sa morabe o itseng feela.
Setshwatso se nang le lerumo le thebe se emetse dintwa tsa mehleng tsa boitseko kgahlanong le puso ya koloniale, se bontsha ntwa ya dihlomo ya boitseko ya lebtho la bahlabani ba ANC la Umkhonto we Sizwe, se boele se bontshe hape ntwa ya ANC e ntseng e tswela pele kgahlanong le menyetla merabeng e itseng le ho lwantshwa kgatello. Setshwantso sa lebidi se tloha kgale-kgale nakong tsa Seboka sa Batho, se ileng sa ananela Lengolo le Phatlalatsang Ditokelo tsa Tokoloho (Freedom Charter), mme se supa go kopangwa ha boitseko bo tshwanang ba Tokoloho bathong ba Afrika Borwa kaofela. Ke letshwao le bontshang moetlo o matla o hlokang bo-morabe wa ANC. Letsoho le finnweng le tshwereng lerumo le supa matla a batho ba kopaneng boitsekong ba tokolohole tekatekano.
Kgweletso ya ANC ya " Amandla ngawethu, Matla ke a rona" e bolela hore batho ke bona ba nang le matla ka ho phetathahala, mme hona ho supa tseko ya bohlokwa ya Freedom Charter ya hore 'batho ba tla busa'. Ena ke polelo ya ANC ya ho itlama ho aheng le ho tebisa demokerasi, esita leho nka karolo ha batho ka ho phethahala mekutung ya ho ntlafatsa maphelo a bona.

BOIKARABELO BA SETHO SA ANC KE BO FE?

Metheo le dintlha tse molemo ho setho sa ANC di kenyeletsa:

Boikokobetso le boinehelo boitsekong ba ho fihlela setjhaba sa demokerasi, se hlokang kgethollo ya bo- morabe le bong.
Ho thahasella ditabatabelo le dikgahleho tsa batho, jwaleka ha di hlahisitswe methehong ya leano la 'Batho pele' - ho beha batho ka sehlohong.
Ho nka karolo ho kenya tshebetsong maano a mokgatlo le diqetong tse kopanetsweng.

Ditho tsa ANC di lebeletswe:

Ho ingodisa lekaleng la ANC, mme ba lefe tjhelete ho ba setho, esita le ho thuas ho aha ANC.
Ho nka karolo e mafolofolo ditherisanong, ho theha le ho kenya tshebetsong leano le mananeo a ANC.
Ho amohela le ho sireletsa diqeto tsa dibopeho tse tshwanetseng tsa mokgatlo.
Ho bopa kopano ya ANC mmoho le mekgatlo ya demokerasi, ho lwantsha bobodu le leeme la ho fana ka menyetla ho ba leloko, le ho lwantsha maqulana.
Ho lwantsha kgethollo ya bo-morabe, ya mofuta kapa ya bong, ya bodumedi, le ho lwantsha ho hloka mamello ya sepolitiki kapa mofuta ofe kapa ofe wa kgethollo.
Ho dula ba ntse ba fumana tlhahiso-leseding ya sepolotiki kapa tswelopele e fe e fe, mme ba nne ba eketse bokgoni ba bona e le karolo ya ho ithuta ka dinako tsohle.
Ho hlola ba ikamahantse le setjhaba mme ba nke karolo e matla ditabeng tsa setjhaba.
Ho itshwara ka tsela e kgabane, e tlang ho ba mohlala bophelong ba mehla,mme ba se sebedise maemo a bona ho ithuisa.

DIBOPEHO TSA ANC KE DI FE?

Lekala ke karolwana ya motheo ya ANC, moo ditho di nkang karolo mosebetsing wa ANC le ditherisanong tsa sepolotiki. Lekala ke lona le 'etelletseng pele' setjhaba tulo e itseng, mme le emetse dikgahleho tsa sona, le hlahisa ditabatabelotsa sona. Lekala ka leng le kgetha Komiti ya Phethahatso ya Lekala (BEC) Kopanong e Akaretsang ya Selemo le Selemo.
Komiti Ya Phethahatso ya Lebatowa (REC) e kgwthwa Sebokeng sa Lebatowa ke Baemedi ba makala a lebatowa leo kamora dilemo tse pedi.
Komiti ya Phethahatso ya Profensi (PEC) e kgethwa Sebokeng sa Profensi ke baemedi ba makala a profensi kamora tse tharo
Komiti ya Phethahatso ya Naha (NEC) ke sona sebopeho se phahameng ka ho fetisisa sa ANC mahareng a Diboka tsa Naha, mme ke yona e nkang boikarabelo ba ho etella mokgatlo pele. Komiti ya Phethahatso ya naha e kgetha Komiti ya Tshebetso ya Naha (NWC) hara ditho tsa yona ho ntshetsa pele mosebetsi wa letsatsi wa mokgatlo.
Seboka sa Naha se tshwarwang kamora dilemo tse hlano ke sebopeho se hodimo-dimo se nkang diqeton ho ANC. Ho baemedi bohle ba voutang Sebokeng sa Naha, baemedi ba makala ba etsa palo ya mashome a robong- lekgolong (90%). Lekgotla le Akaretsang la Naha (NGC) le tshwarwa pakeng tsa Diboka tsa Naha ho lekola tswelopeleya mananeo amokgatlo.
Mokgatlo wa Basadi wa ANC le ona sebetsa jwaloka sebopho se ikemetseng ka hara mokgatlo ohle wa ANC. Sepheo sa ona ke ho sireletsa le ho ntshetsa pele ditokelo tsa basadi kgahlanong le mefuta yohle ya kgatello le ho tiisetsa hore basadi ba bapala karolo e felletseng mokgatlongka dinako tsohle. Mokgatlo wa Basadi o buletswe basadi bohle bao e leng ditho tsa ANC.
Mokgatlo wa Batjha wa ANC le ona o sebetsa jwaloka sebopeho se ikemetseng ka sepheo sa ho kopnya le ho etella pele batjha hore ba tle ba tobane le mathata ao ba teanang le ona, le tiisa hore batjha ba nka karolo e tletseng , e matla mosebetsing wa ANC. Botho ba Mokgatlo bo bultswe batho bohle ba dilemong tse pakeng tsa 14 le 35.

SELEKANE SA MEKGATLO E MERARO (TRIPARTITE) KE ENG?

ANC e kene selekaneng le South African Communist Party (SACP) le Congress of South African Trade Unions (COSATU). Mokgatlo o mong le o mong Setlamong sena, o ikemetse ka molaotheo wa ona, ditho esita le mananeo. Setlamo sena se thehilwe hodima boitlamo bo tshwanang ba ho fihlela maikemisetso a Ntwa ya Naha ya ho tlisa Diphetoho tsa Demokerasi (National Democratic Revolution), le thlokeho ya ho kopanya ka hohle ka mmo ho ka kgonahalang Ma-Afrika tlasa maikemisetso ana.

MOO O KA FUMANANG ANC TENG

Makala a ANC a fumaneha ditoropong tsohle tse kgolo, ditorotswaneng le metseng ya mahae ho phatlalla le Afrika Borwa. ANC e na le Ntlokgolo, di-ofisi tsa di-profensi le di-ofisi tse ngatanyana tsa mabatowa.